Αντί καλωσορίσματος...

Συνάδελφοι,

Σας καλωσορίζουμε στο blog του Ανεξάρτητου Βήματος Ιατρών. Η ιστοσελίδα αποσκοπεί στην δημοσίευση και ανταλλαγή απόψεων πάνω σε θέματα Ιατρικής και της εξάσκησης της, θέματα Ιατρικής Νομοθεσίας, πολιτικο-κοινωνικά θέματα, αλλά και πολιτιστικά.

Το blog έχει ενημερωτικό χαρακτήρα, αλλά κυρίως δίνει βήμα σε όποιον επιθυμεί να σχολιάσει όχι μόνο την επικαιρότητα, αλλά και όποια άλλα θέματα μας απασχολούν.

Τα άρθρα είναι όλα ενυπόγραφα. Δίνεται η δυνατότητα σχολιασμού των αναρτήσεων.

Σας ευχόμαστε καλή παραμονή στην ιστοσελίδα μας.-

Τετάρτη, 31 Οκτωβρίου 2012

Γιάννης Κωνσταντινίδης - Κώστας Γιαννίδης


Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση δημιουργού καθώς διαθέτει το μοναδικό προνόμιο να έχει καταγραφεί στη συνείδηση του κοινού με δυο διαφορετικές καλλιτεχνικές ταυτότητες που αντιπροσωπεύουν δυο διαφορετικές παράλληλες μουσικές πορείες. Από τη μια πλευρά, υπηρέτησε με ήθος και συνέπεια τη λόγια μουσική δημιουργία, βασιζόμενος στον πλούτο του ελληνικού παραδοσιακού μέλους. Από την άλλη, υιοθετώντας το ψευδώνυμο Κώστας Γιαννίδης, αναδιαμόρφωσε την αντίληψη και την πρόσληψη του «ελαφρού τραγουδιού» από το αθηναϊκό κοινό και έγραψε ορισμένες από τις ομορφότερες μελωδίες του είδους, διαπρέποντας εντός και εκτός του μουσικού θεάτρου από το 1930 και για περίπου μια τριακονταετία. Όμως, ουδέποτε υπήρξε ένας διχασμένος συνθέτης, δεν αντιμετώπισε πρόβλημα εσωτερικής σύγκρουσης ή επιλογής ανάμεσα στη λόγια και τη λεγόμενη «ελαφρά μουσική». Υπηρέτησε και τις δύο με την ίδια συνέπεια, γνώση και έμπνευση. Εκτός από συνθέτης, υπήρξε πιανίστας και μαέστρος αλλά και έξοχος σκιτσογράφος.
Γεννήθηκε στη Σμύρνη στις 21 Αυγούστου του 1903. Γόνος μιας εύπορης αστικής οικογένειας ήρθε από πολύ μικρός σ’ επαφή με τη μουσική μέσα στο έντονο κοσμοπολίτικο περιβάλλον της μικρασιατικής μητρόπολης. Ο πατέρας του Γιώργος (Τζώρτζης) Κωνσταντινίδης ασχολήθηκε με το εμπόριο σταφίδας, εξασφαλίζοντας στην οικογένειά του άνετη διαβίωση έως και τα γεγονότα του 1922. Η μητέρα του Ευαγγελία Ξένου, δυναμική, με ισχυρή προσωπικότητα και έντονες καλλιτεχνικές τάσεις, επηρέασε σημαντικά το συνθέτη. Ο ίδιος της αφιέρωσε τη Μικρασιατική Ραψωδία για ορχήστρα, σημαντικότατο έργο του και το μοναδικό που είναι αφιερωμένο σε πρόσωπο που δεν είναι μουσικός ερμηνευτής.

Στα σαράντα θέατρα της Σμύρνης έπαιζαν τακτικότατα θίασοι μελοδράματος -κυρίως από την Ιταλία-, ανέβαιναν οπερέτες, έρχονταν ορχήστρες, γίνονταν μουσικές εκδηλώσεις κάθε είδους. Πήρε τα πρώτα μαθήματα αρμονίας από τον Δημοσθένη Μιλανάκη, έναν από τους σημαντικότερους εμψυχωτές της μουσικής ζωής στη Σμύρνη και αδελφό της γνωστής λυρικής τραγουδίστριας Νίνας Φωκά. Την ίδια εποχή ήρθε σε πρώτη επαφή και με τη δημοτική μουσική ακούγοντας -με ιδιαίτερη συγκίνηση, όπως συχνά θυμόταν- να τραγουδούν οι υπηρέτριες του σπιτιού ή οι καπνεργάτριες στις διάφορες εκδρομές της οικογένειας στα προάστια της Σμύρνης και τα παράλια της Μικράς Ασίας. Οι έντονες αυτές παιδικές μνήμες στάθηκαν πηγή έμπνευσης για πολλά από τα έργα που έγραψε αργότερα.
           
Τις παραμονές της μικρασιατικής καταστροφής ο Κωνσταντινίδης  -19 χρονών τότε και κάτω από περιπετειώδεις συνθήκες- εγκαταλείπει τη Σμύρνη πηγαίνοντας στη Γερμανία για ανώτερες μουσικές σπουδές. Έως το 1930, που έμεινε στο Βερολίνο, σπούδασε (1923-1926) αρμονία, αντίστιξη, φούγκα και σύνθεση με τον ρωσικής καταγωγής Πάουλ ή Πάβελ Φεοντόροβιτς Γιουόν, πιάνο με τον Καρλ Ρέσλερ, διεύθυνση ορχήστρας με τον Καρλ Έρενμπεργκ και επί ένα χρόνο -1923- ενορχήστρωση με τον Κουρτ Βάιλ. Το διάστημα αυτό έρχεται σε επαφή και με άλλον έναν Έλληνα συνθέτη που σπουδάζει στο Βερολίνο: τον Νίκο Σκαλκώτα. Εκτίμηση και φιλία αναπτύσσεται μεταξύ τους, συχνά παίζουν μαζί μουσική, ανταλλάσουν απόψεις για τη σύνθεση κι εκμυστηρεύονται όνειρα για το μέλλον. Η έντονη πνευματική κίνηση του Βερολίνου του μεσοπολέμου χαρίζει στο νεαρό Κωνσταντινίδη μοναδικά μουσικά ακούσματα και πλούσιες εμπειρίες, ιδίως την εποχή που αναγκάζεται να εργαστεί ως πιανίστας σε καμπαρέ, σε θέατρα, στο βωβό κινηματογράφο και στο ραδιοφωνικό σταθμό, καθώς η οικογένεια του έχασε την περιουσία της με την Καταστροφή κι έπρεπε να εξασφαλίσει μόνος του τα απαραίτητα για τις σπουδές του.

Από το φθινόπωρο του 1931 εγκαθίσταται οριστικά στην Αθήνα. Την ίδια χρονιά γνωρίζεται με το θεατρικό συγγραφέα Δημήτρη Γιαννουλάκη. Η μακρόχρονη συνεργασία και φιλία τους ξεκινά με την οπερέτα Η Κουμπάρα μας (1931), η οποία ανέβηκε σε 15 παραστάσεις στο Θέατρο Παπαϊωάννου. Τη μουσική της παράστασης υπέγραψε ο συνθέτης για πρώτη φορά ως Κώστας Γιαννίδης, αναστρέφοντας το πραγματικό του ονοματεπώνυμο. Την πρόταση αλλαγής έκανε ο Γιαννουλάκης, προκειμένου να μην συγχέεται το επώνυμο του συνθέτη με αυτό του Γρηγόρη Κωνσταντινίδη, ιδιαίτερα επιτυχημένου συνθέτη οπερέτας και επιθεώρησης της εποχής.

Ως Γιαννίδης, ο Κωνσταντινίδης έγραψε πλήθος έργων «ελαφράς μουσικής»: περίπου εκατό τραγούδια, επιθεωρήσεις, οπερέτες και άλλα έργα. Στράφηκε προς την επιθεωρησιογραφία, μέσα από την οποία γινόταν σιγά σιγά γνωστά τα τραγούδια του. Η πρώτη του επιθεώρηση είχε τίτλο Αέρας Φρέσκος, σε κείμενα Γιαννουλάκη, Μεταξά, Νικολαΐδη και ανέβηκε από το θίασο του Βασίλη Αυλωνίτη στο Θέατρο Έντεν το 1932. Μεγάλες επιτυχίες αποτέλεσαν, μεταξύ άλλων, τα έργα Κεραμίδια, Κάβουρας, Απεργία, Βιολέτα, Ματσώκ, Κορίτσια της παντρειάς. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνά κανείς τις μουσικές επενδύσεις του συνθέτη για τις κινηματογραφικές ταινίες Προσφυγόπουλα, Μαρίνα, Οι Γερμανοί ξανάρχονται, Μαντάμ Σουσού, Ο μεθύστακας και Το νησί των ανέμων.          
          
Έχει την πρώτη του μεγάλη επιτυχία με το τραγούδι Θα ξανάρθεις σε στίχους Αλέκου Σακελλάριου (1934) που πρωτοερμήνευσε η Δανάη (Στρατηγοπούλου).



Μουσική: Κώστας Γιαννίδης - Στίχοι: Αλέκος Σακελλάριος - Πιάνο: Μίμης Πλέσσας
 
Μετά το Θα ξανάρθεις, ο Κώστας Γιαννίδης γίνεται πλέον ο αγαπημένος του αθηναϊκού κοινού. Κάθε χρόνο χαρίζει στο θεατρόφιλο κοινό της πρωτεύουσας (αλλά και στο μουσικόφιλο κοινό όλης της Ελλάδας, αρχικά μέσα από τους δίσκους και έπειτα από τη Ραδιοφωνία) καινούριες επιτυχίες. Πολύ γνωστά έγιναν μέχρι το 1940 και τα τραγούδια Μην περιμένεις, Θα ‘ρθω μια νύχτα με φεγγάρι, Σ’ αγαπώ γιατί είσαι ο μόνος, Χτες το βράδυ ονειρεύτηκα, Λες και ήταν χτες, Συγγνώμη σου ζητώ, Τα δικά σου μάτια, Λίγα λουλούδια και πολλά ακόμα, ερμηνευμένα από διάσημες φωνές της εποχής: την Κάκια Μένδρη, τον Κώστα Μανιατάκη, την Κούλα Νικολαΐδου, τη Στέλλα Γκρέκα και άλλους.



Μουσική: Κώστας Γιαννίδης - Στίχοι: Βασίλης Σπυρόπουλος και Παναγιώτης Παπαδούκας - Ενορχήστρωση: Δαυίδ Ναχμίας

Η συνάντηση όμως που σημάδεψε ανεξίτηλα αυτή την περίοδο του ελληνικού τραγουδιού ήταν η συνεργασία του Κώστα Γιαννίδη με τη Σοφία Βέμπο.  

Για τη φωνή της Σοφίας Βέμπο ο Γιαννίδης θα κάνει την επανάστασή του: δεν αντέχει να γράφει πια μόνο ταγκό (όπως απαιτούσαν οι θεατρικοί επιχειρηματίες και οι παράγοντες της δισκογραφίας της εποχής) και της γράφει μερικά εξαιρετικά βαλς: Κάποιο μυστικό, Ψεύτικα βγήκανε όσα ονειρεύτηκα και το υπέροχο Πόσο λυπάμαι τα χρόνια που πήγαν χαμένα (όλα σε στίχους των Βασίλη Σπυρόπουλου και Παναγιώτη Παπαδούκα). Ειδικά για αυτό το τελευταίο τραγούδι που γνώρισε μεν επιτυχία όχι όμως τόση όση τα ταγκό, ο θρυλικός επιχειρηματίας Φώτης Σαμαρτζής του είπε: «Δεν μπορείτε εσείς, κύριε Γιαννίδη, να παίζετε με τα λεφτά τα δικά μου! Απαιτώ να φύγει το κομμάτι…».



Μουσική: Κώστας Γιαννίδης - Στίχοι: Βασίλης Σπυρόπουλος και Παναγιώτης Παπαδούκας

Το 1960 κερδίζει το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Μεσογειακού Τραγουδιού της Βαρκελώνης με το Ξύπνα αγάπη μου που τραγουδά η Νάνα Μούσχουρη (σε δικούς του στίχους) και το 1962 το πρώτο βραβείο στο 1ο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης με τις Αλυσίδες που τραγούδησε η Καίτη Μπελίντα σε στίχους του Στέλιου Χριστοφίδη.

Η κατάσταση στη δισκογραφία, στο θέατρο αλλά και στον κινηματογράφο αρχίζει να γίνεται ανυπόφορη για τον σπουδαίο συνθέτη. Δεν αντέχει πλέον να εξαρτάται από τη βούληση των υπαλλήλων των δισκογραφικών εταιριών ή των ανίδεων παραγόντων του θεάτρου και του σινεμά. Επιπλέον, νιώθει ότι θέλει να επιστρέψει στις κλασικές μουσικές σπουδές του και να εκφραστεί με αφετηρία την ελληνική μουσική παράδοση.

Έπειτα από προτροπή του Δημήτρη Μητρόπουλου γράφει έργα για ορχήστρα: τις Δύο Δωδεκανησιακές Σουίτες και τη Μικρασιατική Ραψωδία. Επίσης, ο διευθυντής του Ωδείου Αθηνών Σπυρίδων Φαραντάτος του ζητά ελληνικά κομμάτια για πιάνο για τους μαθητές του Ωδείου. Χρησιμοποιεί ελληνικές μελωδίες και γράφει τα 44 Παιδικά Κομμάτια πάνω σε Ελληνικούς Σκοπούς.
 



Πιάνο: Ντίνος Μαστρογιάννης

Ως Γιάννης Κωνσταντινίδης έχει συνθέσει εκτός από συμφωνικά έργα, μουσική δωματίου, κομμάτια για πιάνο και πολλά τραγούδια. Από τη μουσική δωματίου του ξεχωρίζει η Μικρή Σουίτα σε δωδεκανησιακά θέματα για βιολί και πιάνο και οι 10 Ελληνικοί Σκοποί για κουιντέτο πνευστών. Σημαντικά έργα για πιάνο του συνθέτη είναι τα 22 Τραγούδια και Χοροί από τα Δωδεκάνησα, οι 3 Σονατίνες για πιάνο (η 1η βασισμένη σε κρητικούς λαϊκούς χορούς, η 2η σε ηπειρωτικούς λαϊκούς σκοπούς και η 3η σε δωδεκανησιακούς λαϊκούς σκοπούς), οι 8 Ελληνικοί Νησιώτικοι Χοροί και οι 6 Σπουδές σε Ελληνικούς Λαϊκούς Ρυθμούς.
 



Πιάνο: Έλενα Μουζάλα

Από τα τραγούδια, ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής: 5 Τραγούδια της Προσμονής σε ποίηση Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ για μεσόφωνο και πιάνο, 8 Δωδεκανησιακά και 8 Μικρασιατικά Τραγούδια για μεικτή χορωδία a capella), πολλές εναρμονίσεις δημοτικών τραγουδιών. Στην κατηγορία της χορωδιακής μουσικής, συναντά κανείς δύο τίτλους συλλογών. Πρόκειται για τα 8 Δωδεκανησιακά Τραγούδια και για τα 8 Μικρασιατικά Τραγούδια, όλα για τετράφωνη μεικτή χορωδία a capella, γραμμένα το 1972.
 



Χορωδία του Τρίτου - Διευθυντής Χορωδίας: Αντώνης Κοντογεωργίου

Λακωνικός στην έκφρασή του χρησιμοποιεί αυτούσιες τις παραδοσιακές μελωδίες, χωρίς να προχωράει στην παραπέρα ανάπτυξή τους. Η μόνη επέμβαση που επιτρέπει στον εαυτό του είναι η αρμονική επεξεργασία του υλικού του, όπου βρίσκεται και το σημαντικότερο μυστικό της τέχνης του. Δε διστάζει συχνά να επαναλάβει την ίδια μελωδία με διαφορετικά κάθε φορά ευρήματα (από το μπάσο οστινάτο ως τη διτονικότητα). Ανάλογη είναι και η σημασία που δίνει στη ρυθμική υπογράμμιση της μελωδίας με τον τονισμό των πρωτότυπων ρυθμικών στοιχείων ενώ παράλληλα σε κάθε επανάληψη φροντίζει να τη στολίζει με ποικίλματα. Όλα αυτά όμως φιλτραρισμένα μέσα από μια γνήσια ελληνική αίσθηση, μακριά από κάθε επιφανειακή και φολκλοριστική διάθεση.

Η διεθνής αναγνώριση επέρχεται με την εκτέλεση της Δωδεκανησιακής σουίτας αρ. 1 στη Γενεύη το 1949 από τη διεθνούς φήμης Ορχήστρα της Ρωμανικής Ελβετίας υπό την διεύθυνση του Σάμουελ Μπω - Μποβύ αλλά και με την έκδοση των 44 Παιδικών Κομματιών πάνω σε Ελληνικούς Σκοπούς στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής το 1957 ως Greek Miniatures: For Piano από τον εκδοτικό οίκο Rongwen Music. Ήταν το πρώτο έργο Έλληνα συνθέτη που εκδόθηκε στην Αμερική.

Στις 17 Ιανουαρίου του 1984 έσβησε σεμνά και αθόρυβα, όπως ακριβώς είχε ζήσει. Ενέργειες φορέων και προσώπων, κυρίως μέσω του Εργαστηρίου Ελληνικής Μουσικής «Γιάννης Κωνσταντινίδης» συνέβαλαν στη μεταθανάτια διάσωση του έργου του που σήμερα εξακολουθεί να μελετάται και να γίνεται γνωστό με επανεκδόσεις, ηχογραφήσεις, συναυλίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό καθώς και με μουσικολογικές μελέτες. Ενδιαφέρουσα μελέτη της ζωής και του έργου του Γιάννη Κωνσταντινίδη αποτελεί αυτή του Γιώργου Σακαλλιέρου: «Γιάννης Κωνσταντινίδης (1903-1984): Ζωή, έργο και συνθετικό ύφος» (Εκδόσεις University Studio Press).





Γιάννης Κωνσταντινίδης: Τα έργα για πιάνο με τη Δόμνα Ευνουχίδου, Lyra
Παραγωγή: Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής «Γιάννης Κωνσταντινίδης», Υπεύθυνος Παραγωγής: Λάμπρος Λιάβας
Στούντιο C - Γ΄ Πρόγραμμα Ραδιοφωνίας ΕΡΤ-1 / Μάρτιος 1984 - Μάιος 1985

1 σχόλιο:

  1. Σακαλλιέρος Γιώργος: Γιάννης Κωνσταντινίδης / Κώστας Γιαννίδης: Το ελληνικό τραγούδι στη δημιουργική πορεία ενός συνθέτη με δύο καλλιτεχνικές ταυτότητες.

    http://www.blod.gr/lectures/Pages/viewlecture.aspx?LectureID=813

    ΑπάντησηΔιαγραφή